„Umysł jest swoim własnym panem i sam potrafi niebem uczynić piekło i piekłem niebo” ten doskonały cytat z Raju Utraconego Johna Miltona potraktuje jako myśl przewodnią poniższego tekstu. W twojej głowie drzemie potencjał, dzięki któremu możesz dokonywać ogromnych osiągnięć ale jeśli źle go wykorzystasz to potrafi obrócić wszystko w koszmar. Jeżeli górę nad intelektem biorą emocje to umysł rzeczywiście jest swoim własnym panem. A tego nie chcesz doświadczyć podczas gry w pokera.

Jak negatywne emocje wpływają na grę opisałem w pierwszej części artykułu. W tej części przedstawiam wpływ pozytywnych emocji na grę oraz kilka rad jak zarządzać własnymi emocjami. Zapraszam do lektury!

PODNIECENIE, RADOŚĆ, EUFORIA

Nie tylko negatywne emocje mają wpływ na pokera. Podniecenie, radość, euforia są częstymi gośćmi przy stole, a najczęściej wynikają z wesołej atmosfery, działania środków pobudzających lub świetnego nastroju, który towarzyszył jeszcze przed rozpoczęciem gry.

Niewątpliwą ich zaletą jest łagodzenie wszelkich stresów. Ponadto świetny nastrój może ułatwić ci godzenie się z porażkami, niwelować złość, gniew, agresję. Radosne pobudzenie daje inspiracje jeśli lubisz trashtalk i słowotokiem władasz jak najlepszym orężem. Przy odrobinie talentu i z zestawem finezyjnych żartów, możesz wprawić w świetny humor innych graczy aby w efekcie uśpić ich czujność.

Jeśli jednak sam dasz się ponieść takim emocjom to możesz za to zapłacić sporą cenę. Niekontrolowana radość zaburza koncentrację, rozluźnia grę, powoduje, że łatwiej odpuszczasz.

Jednak największym problemem jest podniecenie pojawiające się wraz z wygraną dużego pota. Może dać ci poczucie siły, zwiększyć pewność siebie a także karmić twoje ego i pychę (przyp. 5). Im więcej wygranych, w krótkim czasie tym bardziej przeceniasz swoje umiejętności i łatwiej cię podejść. W końcu, skoro wygrywasz bez problemu, jesteś taki świetny i skuteczny to nikt nie może ci już zagrozić. Takie myślenie powoduje, że opuszczasz swe linie obrony; niepotrzebnie odsłaniasz karty, zbyt wiele ukazujesz w rozmowie, czasem tłumaczysz im „geniusz” swojego zagrania zapominając, że gra w pokera polega na bezwzględnej rywalizacji. Przeciwnicy są bardzo uważni, zanotują każdą informację jaką im dajesz, wykorzystają twój euforyczny stan i opuszczoną gardę aby w odpowiednim momencie uderzyć. Dodatkowo częściej dajesz się sprowokować do zasilenia pota, bo pieniądze łatwo i szybko wygrane tracą na wartości. Skoro nie trzeba było na nie długo pracować, więc jest do nich mniejsze przywiązanie emocjonalne.

Nie tylko w pokerze, od sporych wygranych pieniężnych, może uderzyć do głowy przysłowiowa woda sodowa. W prasie znajdziesz mnóstwo artykułów opisujących historie ludzi, którzy przez szczęśliwą decyzję stali się nagle właścicielami fortuny, ale przez nieumiejętne gospodarowanie swoim majątkiem, w mgnieniu oka zbankrutowali. Oto kilka przykładów:

- 8 zwycięzców loterii, którzy przegrali swe miliony

- Jak i czemu atleci bankrutują

- I sto tysięcy nie starcza na życie

- Bankructwa celebrytów

Czemu tak się dzieje? Wygranie dużej sumy może podniecić, dać skrzydła i… ogłupić. Wyobraź sobie, że trafiłeś szóstkę w lotto – teraz jesteś panem świata! Za wszelkie trudy życia i cierpienie jakie musiałeś znosić wreszcie podarujesz sobie luksusy. Teraz już nie będziesz miał niezapłaconych rachunków, marzeń poza zasięgiem finansowym, zbyt drogich wyjazdów. Jednak na konsekwencje takiej lekkomyślności nie będziesz długo czekał. Jeśli nie umiesz się opanować i przejść z wygraną do porządku dziennego to wprawiony euforię zaczniesz wydawać kasę bez opamiętania. Będziesz załatwiać swoje najdziwniejsze zachcianki bez myślenia o przyszłości. W końcu pieniądze łatwo i szybko wygrane mają mniejszą wartość i łatwiej jest je wydawać.

To również ukazuje jak niedoświadczeni gracze w zawrotnym tempie, łamiąc wszelkie zasady zarządzania bankrollem, wygrywają spore sumy. Z niekontrolowanej chciwości grają prawie wszystkimi pieniędzmi na turniejach lub cashówkach i przy odrobinie farta szybko je mnożą. Czują, że poker jest banalny więc co chwilę zwiększają stawki, na których grają. Chcą szybko zbić kokosy na pokerze i wpadają w euforię, jakie to wszystko proste. Nawet jeśli początkowo grają nieźle to dość szybko rozluźniają swój zakres rąk i nie szanują tak wygranych pieniędzy. Zaraz po tym jeden czy drugi bad beat sprowadza ich na ziemię. Jednak z taką pewnością własnych umiejętności jaka góruje w ich umysłach chcą od razu wszystko odegrać. Grają całym bankrollem tylko, że tym razem bardzo emocjonalnie, bez koncentracji, robiąc masę błędów. Na zmianę gra bardzo ryzykownie albo bardzo pasywnie. Szybko podniecenie ustępuje całemu wachlarzowi fatalnych w skutkach emocji a te zbierają zabójcze żniwo. W finale gracz może stracić więcej niż początkowo włożył.

ZARZĄDZANIE EMOCJAMI

Tak jak bankroll management zarządza stroną finansową pokera, tak emotion management odnosi się do strony mentalnej. Odpowiednikiem określania limitów stawek jest tu utrzymywanie równowagi emocjonalnej. Nie możesz być zbyt pobudzony jak i za bardzo rozluźniony, ponieważ poker wymaga ciągłej koncentracji i skupienia.

Profilaktyka

Wypracowanie odpowiedniej profilaktyki pomaga w ukierunkowaniu emocji na sukces i odseparowaniu ich od decyzji. Poniższe zasady pomogą ci utrzymać własne emocje na poziomie możliwym do skontrolowania. W większości pokrywają się z podstawami dobrej gry opisywanymi w podręcznikach pokerowych:

• Graj na limicie odpowiadającym twojemu bankrollowi. Unikając zbyt wysokich stawek nie odczujesz strachu przed utratą pieniędzy i zbyt dużego zdenerwowania przy bad beatach.
• Bardzo trudno utrzymać wysokie skupienie przez ponad pół godziny. Graj dopóki jesteś skoncentrowany. Jak tylko się rozluźnisz, zaczynasz męczyć, nudzić to odejdź od stołu. Istotnym elementem gry są przerwy. Wykorzystaj każdą z nich na uspokojenie myśli, odprężenie, odpoczynek dla oczu (zwłaszcza przy grze online) i organizmu.
• Staraj się analizować sytuacje przy jak największej trzeźwości umysłu. Kiedy tylko czujesz, że reagujesz szybko i impulsywnie, a w ocenę wkradają się jakiekolwiek emocje, to powinna ci w głowie zawyć syrena alarmowa. Oznacza, że nadszedł czas na uspokojenie, może nawet odejście na chwilę od stołu i zrelaksowanie.
• Przyjmuj krytykę i opinie innych. Obserwuj własną grę, zapisuj błędy, a jeśli dasz się wyprowadzić z równowagi – zapisz sobie, czemu tak się stało, co miało wpływ, jakie to były emocje. Potem przeanalizujesz na spokojnie własne reakcje. W stresujących sytuacjach staraj się zachować spokój i zapamiętaj krytyczne rozdania, aby następnym razem lepiej je rozegrać.
• Jeśli uważasz, że masz problem z emocjami to obserwuj opanowanych pokerzystów – jak reagują na bad beaty, czy dają się prowokować, czego nie robią, jak długo podejmują decyzje. Staraj się naśladować ich podejście.
• Jeśli jednak dobrze się czujesz jak jesteś „nakręcony” przy stole a nie wiesz jak to wykorzystać  to znowu radzę obserwować innych graczy. Przeanalizuj zachowanie graczy podobnych do ciebie, ale odnoszących duże sukcesy. Kiedy stają się aktywni, co mówią, jak stosują trashtalk, itp. Za ciekawy przykład mogą posłużyć także politycy, dziennikarze, osoby prowadzący jakiś show (mają zazwyczaj cięte riposty, sporo pomysłów na rozmowę, bez problemu stosują perswazję). Spektrum pobudzenia i potrzeby są u ludzi różne. Jedni wolą spokój i stabilność inni są uzależnieni od adrenaliny. Nie zachowuj się wbrew własnej naturze, ale staraj ją lepiej zrozumieć i ukierunkować (przyp. 6).
• Cały czas ucz się gry pokera, aby osiągać EV dodatnie, wykonując poprawne zagrania będziesz mógł łatwiej skupić się na długoterminowym wyniku a nie na pojedynczych sesjach (przyp. 7).
• Graj takiego pokera, w którym czujesz się najlepiej: stoły cashowe, sit and go, turnieje deep stack, turnieje turbo, omaha, razz, stud, którekolwiek z nich preferujesz. Nie musisz grać no limit holdema tylko dlatego, że jest popularny. Ważny jest także twój charakter, np. jeśli szybko się dekoncentrujesz to mogą ci bardziej pasować turnieje z krótkimi levelami.
• Podobnie jest z wyborem stolików, jeśli preferujesz styl tight aggresive, to świetnie odnajdziesz się na stołach z graczami loose, o średnim VPiP (Voluntarily Put Money In Pot) większym od 30%. Jeśli wolisz grę agresywną z dużym stackiem, regularnie kradniesz blindy a nie chcesz, aby twoje blefy były często sprawdzane, to średni VPiP twoich przeciwników powinien być mniejszy od 30%.
• Programy pokerowe takie jak poker tracker pokazują nie tylko styl gry przeciwników, ale także twój. Analiza własnej statystyki pomaga określić czy grasz za wiele rąk lub zbyt pasywnie. Możesz sprawdzić jak często oddajesz blindy, limpujesz, robisz za małe bety, które są często sprawdzane itp. (przyp. 8)
• Zaakceptuj losową naturę pokera i nie przejmuj się bad beatami - są integralną częścią pokera, zresztą nie masz się co przejmować. Im gracz słabszy tym więcej od niego uświadczysz bad beatów, bo częściej wykonuje złe zagrania. Mimo, iż raz na jakiś czas fartownie zdobędzie większego pota, to ślepa statystyka pokerowa wykończy go w efekcie sporej ilości złych zagrań. Bad beaty z twojej strony mają pojawiać się jak najrzadziej, ponieważ ich mała ilość jest wyznacznikiem skilla.
• Ważne abyś trzymał się zasad poprawnej gry i nie zmieniał diametralnie strategii tylko dlatego, że złapałeś kilka gorszych rozdań z rzędu. Niedoświadczeni gracze zbyt łatwo wyciągają wnioski z jednego czy dwóch rozdań wymyślając przy tym dziwne teorie (85s to ręka, z którą zawsze gram, bo przyniosła mi szczęście, JJ rozgrywam pasywnie, bo zawsze sprawdzają mnie z KJ czy KQ a na river regularnie dostają figurę do pary). Dla dobra własnego bankrolla nie bądź jednym z tych graczy. Prawdopodobieństwa nie oszukasz i w długim okresie gry więcej stracisz niż zyskach na takich teoriach-dziwakach.
• Miej określoną strategię i jasny plan działania. Nie grasz żeby grać tylko żeby wygrać. Celem gry nie jest ugranie określonego limitu w godzinę tylko dobra gra i podejmowanie decyzji z EV dodatnim. Zbyt dokładnie określone cele (dziś ugram 200$, wykończę tego donka, dostanę się z tych satelit do WSOPA) na bardziej ogólne, ale nie powodujące frustracji w razie porażki (dziś gram najlepiej jak umiem, przeczytam kolejny podręcznik, znajdę artykuł o wyliczaniu pot oddsów i postaram się wszystko zrozumieć).
• Chcesz coś udowodnić, to rób to przez osiągnięcia i dobrą grę. To po twoich sukcesach ludzie wiedzą, co reprezentujesz. Gadanie o tym jak wygrałeś turniej i jakim jesteś świetnym profesjonalistą przynosi najczęściej odwrotny skutek, bo łatwo się ośmieszyć.
• Bądź cierpliwy. Chęć zbyt szybkiego zarabiania może cię zaślepić, zmusić do podejmowania zbyt dużego ryzyka, gry z EV ujemnym i w efekcie doprowadzić do hazardu. Będziesz chciał szybko się odegrać, zwiększyć bankroll, wygrać turniej zanim ten na dobre się rozkręci. Brak cierpliwości oznacza podejmowanie decyzji impulsywnych, bez namysłu. Pamiętaj, że jeśli będziesz konsekwentny i wytrwały to zawsze osiągniesz sukces, trzeba jednak inwestować spokojnie i cały czas być skoncentrowanym.
• Nie lekceważ ani nie przeceniaj żadnego przeciwnika. Fish nie raz dostanie asy, pros co jakiś czas zablefuje. Niezależnie, z którym masz do czynienia, nie pozwól, aby emocje wkradły się w analizę jego gry.
• Jeśli emocje biorą górę to należy zakończyć grę. Dlaczego i kiedy powinieneś skończyć sesję? – pisał na naszych łamach Konrad, więc odsyłam was do niego.

Opanowanie

Sama profilaktyka nie zawsze wystarcza. Jest kilka sposobów, aby radzić sobie, kiedy niepożądane emocje zaczynają brać nad tobą kontrolę.
Tak jak kortyzol zatruwa twój mózg, tak endorfiny wprawiają cię w świetny humor i łagodzą ból. Są hormonami wywołującymi doskonałe samopoczucie i zadowolenie z siebie. Odpowiadają za występowanie wszelkich stanów euforycznych, mogą niwelować stres i ułatwić znoszenie porażek. Co możesz robić, aby zwiększyć ich produkcję w organizmie? Oto niektóre bodźce, wzmagające wydzielanie endorfin:

• seks,
• wysiłek fizyczny,
• śmiech i myślenie o śmiechu,
• niektóre przyprawy (głównie pikantne),
• czekolada,

Intensywne ćwiczenia prowadzą do uwolnienia od negatywnych uczuć: gniewu, frustracji i niepokoju. Nie zawsze są warunki, aby w przerwie podczas sesji pokerowej czy turnieju skorzystać z dwóch pierwszych rozwiązań... Są jednak całkiem dobre po ich zakończeniu.

Śmiech za to jest łatwo dostępny – zamiast rozpamiętywać porażkę, lepiej wyciągnij z niej wnioski i zachowaj dobry humor. Podobnie jest z czekoladą albo sokiem pomidorowym przyprawionym Tabasco. Coś poszło nie tak? Skorzystaj z nich!

Produkcja endorfiny jest działaniem zastępczym, proponuję jeszcze rozwiązania uspakajające. Szklanka białej lub zielonej herbaty stanowi niezłą alternatywę do wzmagającej niepokój kawy. Jeśli chcesz jeszcze prostsze rozwiązanie to po prostu weź kilka głębokich oddechów. Uspakajają układ nerwowy i dotleniają krwiobieg. Uspokoisz przy tym myśli. To jedna z najprostszych technik relaksacyjnych (przyp. 9).

PODSUMOWANIE

Emocje powodują, że nie potrafimy obiektywnie oceniać sytuacji i popełnianych błędów. Wykonujemy zagrania bez namysłu, pełnej świadomości i konsekwencji. Staramy się coś udowodnić zagraniami i zachowaniem. W kartach wszystko, co dzieje się pod wpływem impulsu jest obarczone ogromnym prawdopodobieństwem porażki, dlatego świadomość własnych emocji i praca nad sobą stanowią integralną część pokerowego rozwoju.

Czy emocje są tylko i wyłącznie problemem? Na szczęście nie – jeśli się nad nimi panuje i potrafi je odpowiednio ukierunkować. Również dobrze wykorzystane dają sporo pożytku. Kwestia emocji dotyczy wszystkich, więc gramy na tym samym boisku. Jeśli umiesz odseparować emocje od gry albo przynajmniej je zminimalizować to już jesteś o krok przed tymi, którzy tego nie potrafią. Jeszcze więcej zyskujesz, jeśli ponad to potrafisz wzbudzić u innych przeszkadzające emocje i je wykorzystać.

Zacznij traktować emotion management tak poważnie jak traktujesz swój bankroll managementem. Postaw twarde fundamenty i trzymaj się ustalonych zasad a zamienisz piekło porażek w niebo pokerowych zwycięstw!

Bibliografia:

• Michael i Ellen Kaplan „Zawsze Masz Szansę”,
• Ian Taylor, Matthew Hilger „The Poker Mindset”
• Wikipiedia
• Dan Harrington „Harrington on Hold em”

Przypisy:

5) Podobnie jest z szybkim zbudowaniem dużego stacka na turnieju, bo posiadanie sporej ilości żetonów często przekłada się na granie zbyt wielu rozdań. Nie tylko od strony emocji ale także z matematycznego punktu widzenia nie jest to dobra strategia, o czym pisał np. Dan Harrington w swojej genialnej książce: „Harrington on Hold em Vol II”, str 132 – More about M. Tłumaczy tam dlaczego przy dużym stacku należy zawęzić zakres rąk. Mówiąc w ogromnym skrócie, chodzi o to że stać cię abyś spokojnie czekał na dobre układy i nie tracił kasy na częste uczestnictwo w rozgrywce. Nie grozi ci odczuwalna strata zasobów przez blindy i ante. Masz bezpieczną pozycję w turnieju i powinieneś grać bardzo tight.

6) Temat pobudzenia opiszę dokładniej w osobnym artykule.

7) EV (expected value) czyli wartość oczekiwana. Pojęcie wywodzi się z teorii gier, pozwala ocenić czy dana gra jest opłacalna. EV dodatnie odróżnia pokera od innych gier kasynowych czy loterii (przez większy wpływ umiejętności niż szczęścia na grę). EV+ oznacza, że możesz regularnie wychodzić na plus. Temat EV był poruszany bardzo często, jeśli chcesz go lepiej poznać to polecam genialny artykuł Górala: http://www.pokertexas.pl/pokerowa-strategia/poprawny-poker-wstep.

8) Poker tracker został również świetnie opisany przez Górala na łamach pokertexas.pl http://www.pokertexas.pl/pokerowa-strategia/poker-tracker tłumaczy tam dokładniej, czym jest VPiP i inne ważne statystyki.

9) Techniki relaksacyjne opiszę dokładniej w osobnym artykule.